اخوان از نگاه ديگران

                                             م-اميد

                                  مهدی اخوان ثالث    

شعرهاي اخوان در دهه هاي 1330 و 1340 شمسي روزنه هنري تحولات فکري و اجتماعي زمان بود و بسياري از جوانان روشنفکر و هنرمند آن روزگار با شعرهاي او به نگرش تازه اي از زندگي رسيدند. مهدي اخوان ثالث بر شاعران معاصر ايراني تاثيري عميق دارد.

جمال ميرصادقي، داستان نويس و منتقد ادبي در باره اخوان گفته است: من اخوان را از آخر شاهنامه شناختم. شعرهاي اخوان جهان بيني و بينشي تازه به من داد و باعث شد که نگرش من از شعر به کلي متفاوت شود و شايد اين آغازي براي تحول معنوي و دروني من بود.

نادر نادر پور، شاعر معاصر ايران که در سال هاي نخستين ورود اخوان به تهران با او و شعر او آشنا شد معتقد است که هنر م . اميد در ترکيب شعر کهن و سبک نيمايي و سوگ او بر گذشته مجموعه اي به وجود آورد که خاص او بود و اثري عميق در هم نسلان او و نسل هاي بعد گذاشت.

نادرپور گفته است: "شعر او يکي از سرچشمه هاي زلال شعر امروز است و تاثير آن بر نسل خودش و نسل بعدي مهم است. اخوان ميراث شعر و نظريه نيمايي را با هم تلفيق کرد و نمونه اي ايجاد کرد که بدون اينکه از سنت گسسته باشد بدعتي بر جاي گذاشت.

اخوان مضامين خاص خودش را داشت، مضاميني در سوگ بر آنچه که در دلش وجود داشت - اين سوگ گاهي به ايران کهن بر مي گشت و گاه به روزگاران گذشته خودش و اصولا سرشار از سوز و حسرت بود- اين مضامين شيوه خاص اخوان را پديد آورد به همين دليل در او هم تاثيري از گذشته مي توانيم ببينيم و هم تاثير او را در ديگران يعني در نسل بعدي مي توان مشاهده کرد."

اما خود اخوان زماني گفت نه در صدد خلق سبک تازه اي بوده و نه تقليد، و تنها از احساس خود و درک هنري اش پيروي کرده : "من نه سبک شناس هستم نه ناقد ... من هم از کار نيما الهام گرفتم و هم خودم برداشت داشتم. در مقدمه زمستان گفته ام که مي کوشم اعصاب و رگ و ريشه هاي سالم و درست زباني پاکيزه و مجهز به امکانات قديم و آنچه مربوط به هنر کلامي است را به احساسات و عواطف و افکار امروز پيوند بدهم يا شايد کوشيده باشم از خراسان ديروز به مازندران امروز برسم...."

هوشنگ گلشيري، نويسنده معاصر ايراني مهدي اخوان ثالث را رندي مي داند از تبار خيام با زباني بيش و کم ميانه شعر نيما و شعر کلاسيک فارسي. وي مي گويد تعلق خاطر اخوان را به ادب کهن هم در التزام به وزن عروضي و قافيه بندي، ترجيع و تکرار مي توان ديد و هم در تبعيت از همان صنايع لفظي قدما مانند مراعات النظير و جناس و غيره.

اسماعيل خويي، شاعر ايراني مقيم بريتانيا و از پيروان سبک اخوان معتقد است که اگر دو نام از ما به آيندگان برسد يکي از آنها احمد شاملو و ديگري مهدي اخوان ثالث است که هر دوي آنها از شاگردان نيمايوشيج هستند.

به گفته خويي، اخوان از ادب سنتي خراستان و از قصيده و شعر خراساني الهام گرفته است و آشنايي او با زبان و بيان و ادب سنتي خراسان به حدي زياد است که اين زبان را به راستي از آن خود کرده است.

 خويي مي افزايد که اخوان دبستان شعر نوي خراساني را بنياد گذاشت و داراي يکي از توانمندترين و دورپرواز ترين خيال هاي شاعرانه بود.

زمستان، نمونه عالي شعر اخوان
وي به عنوان نمونه به شعر زمستان اشاره مي کند و مي گويد اين شعر فقط يک روز برفي طبيعي مشهد را تصوير مي کند و از راه همين فضا آفريني و تصوير آفريني در حقيقت ما را به ديدن يا پيش چشم خيال آوردن دوران ويژه اي از تاريخ خود مي رساند که در آن همه چيز سرد، تاريک و يخ زده و مملو از هراس است.

اسماعيل خويي معتقد است که اخوان همانند نيما از راه واقع گرايي به نماد گرايي مي رسد.

وي درباره عنصر عاطفه در شعر اخوان مي گويد که اگر در شعر قديم ايران باباطاهر را نماد عاطفه بدانيم، شعري که کلام آن از دل بر مي آيد و بر دل مي نشيند و مخاطب با خواندن آن تمام سوز درون شاعر را در خود بازمي يابد، اخوان فرزند بي نظير باباطاهر در اين زمينه است.

غلامحسين يوسفي در کتاب چشمه روشن مي گويد مهدي اخوان ثالث در شعر زمستان احوال خود و عصر خود را از خلال اسطوره اي کهن و تصاويري گويا نقش کرده است.

شعر زمستان در دي ماه 1334 سروده شده است. به گفته غلامحسين يوسفي، در سردي و پژمردگي و تاريکي فضاي پس از 28 مرداد 1332 است که شاعر زمستان انديشه و پويندگي را احساس مي کند و در اين ميان، غم تنهايي و بيگانگي شايد بيش از هر چيز در جان او چنگ مي اندازد که زمستان را خلق مي کند.

                                                                                                                 منبع:aftabnews.ir

/ 4 نظر / 23 بازدید
darya.

به لبخند ايينه ای تشنه ام....زيبا بود به وسعت دريا...منم اپ کردم دوس داشتی بيا...

آبی مثل آسمان

سلام دوست عزیز..ببخشید این چند وقت یکمی سرم شلوغ بود...مرسی از لینک..من هم لینک شما را گذاشتم.../در مورد نوشته باید بگم من اخوان رو خیلی دوست دارم...واقعا شعر های زیبایی داره.....ممنون که این چند وقت به خونه کوچک من سر زدید..تا بعد

لیلا عباسعلیزاده

جلسه ی شعر خیابان مفتح ، خیابان سمیه ، بن بست پروانه ، انجمن نویسندگان کودک و نوجوان ، چهارشنبه ها ساعت پنج تا هفت

هتل

مادر این نامه یک اشارت کوتاه از سرزمین نور و نخل و پرنده است از سرزمین زخمی خوزستان از سرزمین راز شهادت